Hakkımızda: Kars'ta nasıl çalışıyoruz

Bu işi yapan herkesin elinde benzer makineler olabilir. Farkı yaratan şey, hangi halıya hangi programın uygulandığına dair kararlar ve o kararların ne kadar disiplinle tekrarlandığıdır. Dokuma tipini yanlış okumak, şampuanı sertçe seçmek ya da halıyı nemli teslim etmek tek seferde göze batmayan ama altı ay sonra kendini gösteren hasarlar bırakır.

Bu yüzden bizim tarafta iş, bir tanı süreciyle başlar. Halı elimize geldiğinde önce ne olduğu belirlenir: ilmek yapısı, hav malzemesi, taban dokusu, saçak durumu, varsa eski onarımlar ve boyanın davranışı. Ancak bundan sonra hangi hattan geçeceği, hangi suyla ve hangi sertlikte fırçayla temas edeceği kararlaştırılır. Bu tanı beş dakika sürer ama halının ömrünü belirleyen kısımdır.

Bir halı elimize geldiğinde sırayla ne oluyor

İşleyişi gizemli bir mutfak gibi anlatmak yerine sıralamayı açıkça yazmayı tercih ediyoruz. Adımların sırası tesadüfi değil; her biri kendinden sonrakinin verimini artırdığı için o yerde duruyor. Örneğin kuru toz almayı atlarsanız sonraki bütün aşamalarda daha fazla su, daha fazla şampuan ve daha fazla zaman harcarsınız, üstelik sonuç daha kötü olur.

Aynı mantık kurutmada da geçerli. Santrifüj, halının içindeki suyun büyük bölümünü mekanik olarak, hiç ısı kullanmadan atar. Geriye kalan az miktardaki nemi kapalı ortamda dengeli biçimde uçurmak, bir halıyı ısıya boğmaktan hem daha güvenli hem daha hızlıdır. Kontrollü kurutmanın esas amacı zaten süreyi kısaltmak değil, bakteri ve küfün yerleşeceği o ıslak zaman aralığını ortadan kaldırmaktır.

• Kayıt ve etiketleme: her parça kendi numarasıyla eşleştirilir, çok parçalı alımlarda karışma olmaz
• Tanı: hav malzemesi, dokuma tipi, taban, saçak ve önceki onarımlar not edilir
• Kuru toz alma: hav dibindeki mineral toz ve kurum, su değmeden mekanik olarak sökülür
• Ön kontrol: boya sabitliği ve leke tipi belirlenir, gerekiyorsa noktasal ön işlem uygulanır
• Yıkama: lif grubuna uygun şampuan, uygun su sıcaklığı ve uygun fırça sertliğiyle
• Durulama: deterjan kalıntısı bırakmayacak şekilde, bol suyla ve tekrarlı
• Santrifüj: su ısı kullanılmadan mekanik olarak atılır
• Kontrollü kurutma: kapalı, hava sirkülasyonlu ortamda dengeli nem alma
• Son kontrol ve paketleme: hav yönü, kenar dikişi ve saçak gözden geçirilir
• Teslim: halı alındığı adrese getirilir

Kimyasal ve ekipman tarafında neye göre karar veriyoruz

Tekstil yıkamada en pahalı hata, tek bir evrensel yönteme inanmaktır. Yün protein esaslı bir liftir ve bazik ortamda zarar görür; tekstil kaynaklarında yün için pH 10,5 üst sınır olarak anılır ve yüksek sıcaklıkla birleşen alkali ortam keçeleşmenin doğrudan sebebi sayılır. Akrilik ve polipropilen ise ısıya daha dayanıklıdır ama statik elektrik biriktirir, bu yüzden tozu yeniden çeker; onlarda mesele durulama ve tam kurutmadır. İpekte hem boya hem lif hassastır, mekanik zorlama en aza indirilir.

Aynı ayrım yorgan, yastık ve döşemede de var. Yün dolgulu yorgan ile elyaf dolgulu yorgan farklı davranır; birinde topaklanma, diğerinde dolgunun kenara kayması riski öndedir. Koltuk ve bazada su miktarı belirleyicidir, çünkü sünger içine gereğinden fazla su verildiğinde o suyun geri alınması ve iç kısmın kuruması çok daha uzun sürer. Stor perdede lamel dizisinin geometrisi, tülde ise ince örgünün yırtılmadan işlenmesi gözetilir.

Ekipman bu kararların uygulanmasına hizmet eder, tersi değil. Bir cihazın gücünü öne çıkarmak yerine, o gücün nerede kısılması gerektiğini bilmek daha önemli. Bir halıyı fazla sıkmak, fazla ısıtmak ya da fazla fırçalamak eksik yapmaktan daha kalıcı hasar bırakır.

• Yün ve el dokuması: nötr pH'a yakın şampuan, ılık su, yumuşak fırça, düşük mekanik zorlama
• Akrilik ve polipropilen: kalıntı bırakmayan durulama ve tam kurutma önceliklidir
• İpek ve ince ilmekli halı: en düşük mekanik temas, boya davranışı sürekli izlenir
• Shaggy ve uzun tüylü: tüylerin birbirine yapışmaması için hav ayırma ve yönlü kurutma
• Kilim, cecim, zili gibi düz dokumalar: gerilim dengesi ve kenar örgüsü korunarak işlenir
• Yorgan, battaniye, yastık: dolgunun türüne göre program, dolgu dağılımı kontrol edilir
• Koltuk, baza, yatak: sünger içine giden su miktarı sınırlı tutulur, iç kuruma öncelenir
• Perdeler: lamel ve tül örgüsü zorlanmadan, kırışma yönetilerek yıkanır

Kars'ta çalışmanın kendine özgü tarafı

Kars, dokumanın yabancı olmadığı bir yer. İl kültür müdürlüğünün kayıtlarında halı yanında geve, kilim, zili, sumak, cecim ve keçe gibi türler sayılıyor ve asıl hammadde yün olarak geçiyor; bölge hayvancılığa dayandığı için yün burada zaten boldu. Sarıkamış'a bağlı Bardız'da dokunan, üzerinde savaş yıllarını anlatan yazı bulunan kilim bugün Ankara'daki müzede duruyor. Yani elimize gelen halının bazen ekonomik değeri değil, ailede taşıdığı yeri belirleyici oluyor. Böyle bir parçayı en temkinli programa alırız.

İklim ise işin takvimini belirliyor. Kar dönemi ekim sonunda başlayıp nisan ortasına kadar sürdüğü için evler yılın yarısından fazlasında kapalı yaşanıyor; halı bu sürede hem kar suyunu hem ısınma kaynaklı kurumu topluyor. Buna karşılık yaz ve güz, tekstil temizliğinin yoğunlaştığı dönem. Biz de planlamayı buna göre yapıyor, yoğun dönemlerde alım güzergâhlarını mahalle mahalle birleştiriyoruz.

Hizmet alanımız Kars merkezle sınırlı değil. Merkezde Yusufpaşa, Ortakapı ve Kaleiçi gibi bir kilometrenin altındaki mahalleler kadar, Paşaçayırı gibi 4,4 kilometre uzaktaki noktalar da aynı işleyişe dahil. İlçe tarafında Susuz, Selim, Arpaçay, Digor, Akyaka, Kağızman ve Sarıkamış için alım yapıyoruz. Kışın yol durumu bazen randevu saatini kaydırabiliyor; böyle bir gecikme olacaksa bunu size baştan haber vermeyi tercih ediyoruz.

• Merkez mahalleleri ile Susuz, Selim, Arpaçay, Digor, Akyaka, Kağızman ve Sarıkamış hizmet alanında
• Yoğun sezonda alımlar mahalle güzergâhına göre birleştirilir
• Duygusal değeri olan el dokumaları en temkinli programa alınır
• Kar ve yol kaynaklı gecikmeler oluştuğunda önceden haber verilir

• Söylediğimizi yazıyoruzSitede yıl, rakam ya da puan üzerinden bir üstünlük iddiası bulamazsınız. Yazdığımız her cümle ya ölçülmüş bir veriye ya da fiilen yaptığımız bir işleme dayanıyor.
• Taşımayı biz üstleniyoruzAlım ve teslim ücretsiz. Halıyı katlayıp indirmek, araç bulmak ve geri taşımak gibi işlerle uğraşmanıza gerek kalmıyor.
• Her parça ayrı takip edilirEtiketleme sayesinde çok parçalı işlerde hangi halının hangi programa girdiği ve hangi aşamada olduğu bellidir.
• Riski önce söylüyoruzBoya akma eğilimi, eski bir onarım ya da çıkması güç bir leke varsa bunu yıkamadan önce bildiririz. Sonradan açıklama yapmak yerine baştan konuşmayı yeğliyoruz.